Anketa za izgradbata na crkva
na Plostadot Makedonija

Pocituvana G-o Jovanovska,

eve go mojot odgovor - sosema nakuso:

=================================

Uste eden od fantomskite proekti na ovaa Vlada, posle idejata za 'vozobnova' na Oficerskiot dom - kako Gratska kuka, ova e logicna i konsekventna linija za konzervativizmot vo makedonskoto opstestvo, a ottuka i kultura. Argumentot deka site evropski gradovi imaat po edna crkva ne drzi po dve linii:

1. tie crkvi [argumentot na Vladata] nikogas ne se nanovo [ili od temel] podignuvani vo postoeckoto urbano jadro [osven nekoi vo Germanija unisteni za vreme na bombardiranjeto na sojuznicite vo Vtorata svetska vojna, i onie vo Polska. No toa bilo praveno - neposredno po istata taa vojna, a ne denes, posle 50-tina godini]. svetot ottogas dosega ja ima Notre Dame de Haut vo Ronchamp na Corbusier, na primer.

2. na veke postoecki kompleksen i problematičen prostor [sudirot na arhitektonskite koncepcii pomeđu monolititot na zgradata na ESM/EVN i rizomatikata na zgradata na Lumiks (ili kako veke se vika taa firma)] uste na toa da se dodade arhitektonski objekt na crkva i toa kako vozobnova, naglasuvam - kako vozobnova, a ne kako sovremen arhitektonski priod kon crkovnata arhitektura, e svoevidna konecno definirana propast na makedonskata [ili barem skopskata] arhitektonska i urbana misla - no, ne na arhitektite, tuku na drzavniot, politicki vrv!!!!

zosto go velam ova: tokmu zaradi toa sto crkvata, duri i ako veke ednas bila na toj prostor [ako razbiram dobro] togas e uste eden fantom. pred se', i vo megjuvreme, skopskiot plostad e definiran so nekolku cisto modernisticki zgradi/objekti [megju drugoto - referentni za istorijata na makedonskata arhitektura] koi, ottuka, go definiraat i ideoloskiot/proektniot/moderniot predznak na resenieto ovoj grad da bide modernisticki obmislen. na ova se nadovrzuva i opstata strateska opredelba na gradot po 1963 godina [zemjotresot] da e reperna tocka na modernistickata arhitektonska misla. obnovuvanjeto na ovoj tip objekti [a tuka sekako spagja i 'avatarskata' pojava na Narodniot teatar kako sprotivnost na noviot Evrejski muzej] samo ja prodolzuva agonijata na makedonskoto urbanisticko planiranje i koncepcija [ili ideja za gradot] zapocnata uste od privatnite investiciski zafati na kapitalnite i pomalku kapitalnite objekti na novata makedonska arhitektura, a tolku mnogu kritikuvani i od samite arhitekti. cenam deka so ovie cekori sega veke i samata Drzava go legitimira [so vakvite idei i, za zal, mozni ostvarlivi proekti] urbanistickiot i arhitektonskiot 'tranzicionen' haos slucen vo poslednive desetina godini. veke ne mozeme da zboruvame i da ja obvinuvame samo 'urbanata mafija' [uste eden avatar zad koj se krijat ne samo lakomite inevstitori, losite urbanisti i nepismenite arhitekti, tuku i seriozno delovi od vrvovite na drzavnata administracija odgovorni za toa] kako vinovnik za sostojbite vo arhitekturata!!! kon toa sega se priklucuva i vladata, i.e. drzavata vo paket so svojata bezidejnost i nemustost da se spravi so vremeto vo koesto go obmisluva i gradi gradot/v!!

nekomu, ocigledno i zaslepeno, ne mu se dopagja skopje da bide proektiran so slika [kojasto samoto ke ja izgradi] na urbana koncepcija koja inspirira idni urbani subjekti, tuku koja ke tapka vo edno mesto na koesto ke bide pokazan samo bezidejniot i bezkreativniot - talkackiot obid od ovoj grad da se napravi nesto poveke od toa sto nekogas bil - da neinspirira pogled napred zaradi samozadovoluvanjeto na suetata deka nekogas bilo nesto [so osobeno somnitelen kvalitet].

ako tolku povikuvanata potreba za potvrduvanjeto na identitetot na ovoj grad ne gleda napred, pogledot nazad sigurno deka nema da napravi nisto poveke otkolku zatapuvanje na cuvstvoto deka ova opstestvo voopsto se dvizi napred.


=================================

ete, toa bi bil mojot 'kus' komentar.

vi blagodaram za pokanata da go iznesam svojot stav po ova prasanje.


so pocit,

Nebojša Vilić


+++++++++

delovi od ova intervju se objaveni vo „Utirnski vesnik“, mart 2008.